Müddessir Sûresi'nin Tefsiri (8-10 Ayetler)

8-10. Çünkü Sûr’a üfürüldüğü zaman, işte o gün çok zor bir gün olacaktır; özellikle kâfirler için (hiç de) kolay olmayacaktır.”

Sûrenin ikinci âyet grubunda inkârcı insanlara yönelik olarak âhiret gününün şiddeti hakkında bilgi verilmekte ve özellikle kâfirler için mahşerin zorluğu gündeme getirilmektedir.

a) Nâkuur’a Üflenmesi Ne Demektir?

Sûrenin ilk grup âyetinde Hz. Peygamber’in vahiy ile inşası bağlamında yer alan ilkelerden birisi “insanları uyarmak” idi. Bu uyarının ilk konularından birisi “kıyâmet ve mahşer olayı”dır. Bu nedenle, yorumlayacağımız âyetlerde mahşere dikkat çeken mesajlar bulunmaktadır.

ı. Sûr Borusu’na Üflenecektir

فَاِذَا نُقِرَ فِي النَّاقُورِۙ “Çünkü Sûr’a üfürüldüğü zaman.” Âyetteki نُقِرَ nükıra fiili “üfürülmek”, النَّاقُورِ en-nâkuur ise “Sûr Borusu” demektir.

Yüce Allah, kıyâmet ve sonrasındaki mahşer için çeşitli defalar ifade edeceği “Sûr Borusu’na üflenmesi işlemi” hakkında bu defa farklı bir ifadeye yer vermektedir. Nükıra ve en-nâkuur kelimeleri elbette nüfiha ve es-sûr kelimelerinden az da olsa farklı olmalıdır. Nükıra fiilinde “vurmak, didiklemek” gibi bir anlam vardır. Dolayısıyla âyette sözü edilen üflemenin şiddetli olacağı ve korkunç sonuçları da beraberinde getireceği söylenebilir.

Sûr Borusu’nun bir diğer adı ise nâkuurdur. Mesajı âhiretle ilgili görenler bir tarafa, kıyâmetle ilgili görenlere göre kıyâmetin kopuşunun gündeme getirildiği bu âyet, kâinatın bir gün mutlaka son bulacağı uyarısını insanlara ve dolayısıyla inkârcılara bildirmektedir. Sûr’a üfürülme konusu En‘âm 6/73, Tâhâ 20/102, Neml 27/87, Yâsîn 36/51, Zümer 39/6, Kaaf 50/20 ve Hâkka 69/13 gibi âyetlerde gündeme getirilmektedir.

ıı. Âyetteki Üfleme Kaçıncıdır?

Kur’ân’da, dünya sonrasına dair Sûr Borusu’na iki defa üflenmesinden söz edilmektedir. İlki kıyâmet, ikincisi ise mahşer, yani âhiret içindir. Bu âyetteki üfleme işleminin bunlardan hangisi olduğu konusunda âlimler arasında farklı görüşler vardır. Bazıları bunun ilk üfleme, bazıları ise ikinci üfleme olduğu kanaatindedirler.

Âyette sözü edilen üfleme işlemi, kullanılan kelimelerin az da olsa verdiği farklı anlam gereği “ilk üfleme” olmalıdır. Bunun “ikinci üfleme” olabileceği görüşü de devam eden âyetlerle anlam ilişkisi bakımından kayda değerdir; çünkü mahşer gününün çok zor olacağı ve kâfirler için hiçbir kolaylık içermeyeceği, ilgili âyetlerde beyan edilmektedir.

Yorumunu yaptığımız âyetin başındaki edatı, Râzî’nin de belirttiği gibi, “sebebiyet” içindir; yani sebep bildirmektedir. Yüce Allah Hz. Peygamber’e “Onların eziyetlerine karşı Rabbin için sabret” deyince, bu sabrın ferahlatıcı unsuru olarak onların önünde kıyâmet ve mahşerin bulunduğunu hatırlatmaktadır. Böylece, hem Hz. Peygamber’e ve müminlere moral, hem de kâfirlere gözdağı verilmesi amaçlanmış olmaktadır.

b) Kıyâmetin veya Mahşerin Zorluğu

Yüce Allah, sûrenin 9. ve 10. âyetlerinde o günün zorluğundan ve özellikle kâfirler için hiçbir kolaylık içermeyeceğinden söz etmektedir.

ı. O Gün Çok Zor Olacaktır

فَذٰلِكَ يَوْمَئِذٍ يَوْمٌ عَس۪يرٌۙ “İşte o gün çok zor bir gün olacaktır.” Âyetteki يَوْمَئِذٍ yevmeizin ifadesi “o gün”, يَوْمٌ yevm kelimesi “gün”, عَس۪يرٌۙ ‘asîr sözcüğü ise “zor” demektir.

a) Âyette sözü edilen “gün” ifadesini Sûr’a ilk defa üfürülecek olan “Kıyâmet Günü” olarak kabul edebiliriz. Buna göre Yüce Allah, Kıyâmetin kopuş ânının çok zorlu olacağını, yani insanları dehşete düşüreceğini gündeme getirmektedir. Kur’ân’da Kıyâmet Günü’nün şiddeti hakkında oldukça fazla bilgi vardır. Konuyu Müzzemmil 73/14’te kısmen ele almıştık. Daha geniş açıklamayı ise Kıyâmet 75/7-12. âyetlerin tefsirinde yapacağımız için burada detaya girmek istemiyoruz.

Şu kadarını söylemekle yetinelim: Neml 27/87 ve Zümer 39/68’e göre Yüce Allah’ın diledikleri hariç göklerde ve yerde olan herkes o gün çok büyük bir sarsıntı geçirecek, düşüp bayılacaktır. Hacc 22/1-2’de ise olay şöyle tasvir edilmektedir: “Ey insanlar! Rabbinize karşı saygılı ve duyarlı olun. Çünkü Son Saat’in sarsıntısı çok korkunç olacaktır. Kıyâmeti gördüğün gün her emzikli dişi emzirdiğini unutur, her gebe varlık taşıdığı yavrusunu düşürür. Sarhoş olmamalarına rağmen insanları da sarhoş bir halde görürsün. Ancak Allah’ın (âhiretteki) azabı çok daha şiddetlidir.” Bu ve benzer âyetlerden anlaşıldığına göre, kıyâmet olayı son derece şiddetli olacak ve bütün yaratıklar olaydan en üst düzeyde etkileneceklerdir; sadece Yüce Allah’ın müstesna kıldığı kişiler, yani iyi insanlar durumdan endişe duymayacaklardır.[1]

b) Âyette sözü edilen “gün” ifadesini Sûr’a ikinci kez üfürülecek olan “mahşer günü” olarak da kabul edebiliriz. Buna göre, Yüce Allah mahşerin çok zor bir süreç halinde yaşanacağını bildirmektedir. İyilik sahipleri hariç, endişeli gözlerle etrafa çaresizlik içerisinde bakılacak olan mahşerdeki kıyâm (diriltilip kalkmak), elbette herkes için zor ve çetin olacaktır.

c) Yorumunu yapmakta olduğumuz âyetin son kelimesi olan عَس۪يرٌۙ ‘asîr, ilişkili olduğu kelimeler itibariyle iki türlü ele alınabilir:

Âyetin sonundaki ‘asîr kelimesi cümlenin sonu sayılırsa, yani cümlenin bu kelime ile bittiği kabul edilirse, mahşerin herkes için zor olduğu anlamı söz konusu olur. Prensip olarak bu durum mümkün olsa da, Kur’ân’ın ifadesine göre o günün büyük korkusu iyilik sahibi olanları etkilemeyecektir; çünkü onları melekler karşılayacaktır.[2]

Âyetin ‘asîr kelimesi ile bitmediği, bir sonraki âyetle anlam ilişkisinin devam ettiği kabul edilirse bu defa da kıyâmetin veya mahşerin sadece kâfirler için zor olacağı, bu zorluktan müminlerin etkilenmeyeceği mesajı anlaşılır. Esasında yukarıda naklettiğimiz Enbiyâ 21/103’teki ifadeler bu görüşün dayanaksız olmadığının en belirgin delilidir. Ayrıca İbn Abbâs’tan gelen bir rivayete göre de kıyâmetin veya mahşerin kâfirler için zor olması, bunun müminler için kolay geçmesi anlamına gelmektedir.[3] Âyetlerdeki bu anlam çeşitliliği bir çelişki ve karmaşa değil, Kur’ân’ın çok anlamlı yapısının zenginliği ve zorunlu sonucu olarak görülmelidir.

ıı. Kâfirlere Kolaylık Olmayacaktır

عَلَى الْكَافِر۪ينَ غَيْرُ يَس۪يرٍ “(O gün) özellikle kâfirler için (hiç de) kolay olmayacaktır.” Âyetteki الْكَافِر۪ينَ el-kâfirîn kelimesi “kâfirler, inkârcılar, nankörler”, غَيْرُ يَس۪يرٍ ğayru yesîr ifadesi ise “kolay değildir” demektir.

a) Buradaki mesaj, kıyâmet veya mahşerin kâfirler için hiçbir şekilde kolay olmayacağı ile ilgilidir. Önceki âyetin son kelimesini eğer bu âyetle ilişkili görürsek anlam şöyle olur: “İşte o gün, kâfirlere çok zor bir gün olacaktır; kolay olmayacaktır.” Eğer iki âyeti birbirinden bağımsız kabul edersek, âyetlerin mesajı “kıyâmet veya mahşer günü herkes için zor olacaktır; özellikle kâfirler için hiçbir kolaylık yaşanmayacaktır” şeklini alır. Olay bazı müminler için de zor olacak, ancak onlar bu zorluktan ve dehşetten bir süre sonra kurtulacaklardır. Ancak kâfirler için hiçbir kolaylık ânı olmayacağını ifade etmek için âyette özel olarak kâfirlerin durumu ele alınmaktadır. Zaten عَلَى الْكَافِر۪ينَ ‘ale’l-kâfirîn ifadesinin öne alınması da bu anlamın kast edildiğini hissettirmektedir.

b) “İnkârda ısrar edenler, ondan beslenenler ve onu hayat tarzı edinenler” anlamlarına gelen el-kâfirûn kelimesi, “örtmek, kapatmak” anlamındaki küfr kökünden türetilmiştir. Bu kelime hakkında İnsân sûresinde geniş açıklamalar yapacağız. Burada şu kadarını söylemekle yetinelim: Kâfir kelimesinin isim kalıbında getirilmesi, bu tür nankörlüğü hayat tarzına dönüştürmüş olmayı ifade eder. İnkâr kendisinin âdeta ayrılmaz parçası olmuş kişiler için kullanılan bu isim, sahibine âhirette de nimetlerin kapatılacağını, onların hiçbir şekilde nimetle buluşturulmayacağını ifade eder. İşte yorumunu yaptığımız âyetteki “kolay olmamak” hali bu olsa gerektir.

Yüce Allah, kıyâmetin veya mahşerin bu şiddetli durumunu gündeme getirmekle, öncelikle kâfirleri yanlış inanışlarından caydırmayı amaçlamakta, ardından da müminlerin inançlarında sabit kalmalarını istemektedir. Esasında zor olan bir günün Yüce Allah’a ve O’nun emir ve yasaklarına riayet ederek nasıl kolaylaştırılacağı mesajı da bu âyetlerde yer almaktadır. Leyl 92/8-10’da ifade edildiği gibi, Hakk’ın yanında yer almayıp cimrilik yaparak tüm iyilik ve güzellik değerlerini yalanlayanlar için zor olan cehennem yolu kolaylaştırılacaktır.

[1]   Enbiyâ 21/103.

[2]   Enbiyâ 21/103.

[3]   Râzî, age., XXIX, 197.

(Visited 882 times, 1 visits today)

Bunlara da bakınız...